เศรษฐศาสตร์ตลาดนัด ๒: หาตังค์มาซื้อกิน

ลำดับที่ 191 • 22 September 2007 - 17:43

เคยบอกไว้มานานมากแล้วว่าผมจะเขียนข้อสังเกตที่พบเห็นจากตลาดนัด เป็นตอนๆ เป็นเรื่องๆ คราวแรกก็เขียนความสัมพันธ์ระหว่างตลาดนัดกับจตุคามฯ แล้วก็ทิ้งไว้แค่นั้นไม่ได้เขียนอะไรๆ ต่อ ผมไม่ได้ไปอยู่ในตลาดนัดบ่อยๆ แต่การไปนานๆ ครั้งทำให้ได้ข้อคิดหลายๆ อย่าง เพราะนั่นคือดัชนีชี้วัดเศรษฐกิจระดับชาวบ้านที่แท้จริง ที่ไม่ต้องมีคำสวยๆ อย่าง อำนาจในการใช้จ่าย หรือความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ คำประเภทนี้ปล่อยพวก”กูรู้”ในธนาคารในมหาลัยพูดกันไป

วันนี้ผมมีความอดทนค่อนข้างสูงที่ได้ทั้งอ่านและฟังหลวงวิจิตรวาทกรรม ปั้นน้ำลายเพ้อเจอประจำวันเสาร์ ตอนหนึ่งระบุในทำนองว่า ที่เรารู้สึกว่าเศรษฐกิจมันแย่หากหักลบกับผลกระทบต่อเนื่องจากราคาน้ำมันออกแล้ว ที่เหลือเป็นเพราะเราคุ้นกับการฟุ้งเฟ้อในรอบ ๔-๕ ปีที่ผ่านมา กระทั่งยกตัวเลขมนุษย์เงินเดือนบางส่วนที่มีบัตรเครดิต ๓ - ๔ ใบ ก็ฟังดูดีครับ

แต่เราได้ทันสังเกตหรือเปล่าว่ารอบ ๑๐ -๒๐  ปีที่่ผ่านมา เราเปลี่ยนไปขนาดไหน และไปทิศทางไหน? จริงหรือเปล่าที่เราผลิตเพื่อกินและขาย มาเพื่อขายแล้วซื้อกินเพียงอย่างเดียว ก่อนนี้ถ้าสังเกตทางใต้ แถบซีกตะวันตกของเมืองนคร (ใช้แนวเทือกเขานครศรีธรรมราชกั้น) การประกอบอาชีพเมื่อ ๒๐ ปีก่อน จะเป็นระบบที่มีความหลากหลาย ผันไปตามฤดูกาล เหมือนเพลง “พอเสร็จหยามนาสาว่าหายยุ่ง ไอ้หนุ่มลูกทุ่งจะช่วยกรีดยาง..” หน้านาทำนา เสร็จนาทำสวนยางต่อ หากินริมนา ริมสวน ริมเรือน จากนั้นด้วยปัจจัยต่างๆ อย่างต้นทุนการทำนาสูงขึ้นทำก็ขาดทุนคนก็ทิ้งนา เปลี่ยนนามาเป็นสวนยาง อาชีพอื่นๆ ก็ค่อยๆ ถูกทิ้งจนภาพชัด ณ วันนี้ คือ ผลิตอย่างใดอย่างหนึ่งเป็นหลักเพื่อขาย แล้วก็ซื้อ ทุกคนคิดทำนองเดียวกันคือ หาตังค์มาซื้อกิน

ตั้งแต่หลังเศรษฐกิจ”ถูกกระทำ”ให้ล่ม เกิดภาวะฟองสบู่แตกและโรคต้มยำกุ้งลามระบาด คนชั้นกลางล้มฟาด คนระดับบนล้มบนฟูก คนร่วมทำระยำกับประเทศร่ำรวยมีชื่อเสียง (อีกไม่นานความระยำคงตามทันและกินหัวมัน) ยุคนั้นยังจำกันได้นะครับว่าสิ่งที่เรียกว่า “ตลาดเปิดท้าย” เป็นอะไรที่เป็นกระแสนิยม (หรือจำยอม) ลามไปทั่วบ้านเมือง หลังจากนั้นก็แปรรูปเปลี่ยนร่างเป็น “ตลาดนัด” กระจายอยู่ตามจุดใหญ่ๆ ทั่วไป เล็กบ้างใหญ่บ้างตามแต่ขนาดและปริมาณของ “กำลังชื้อ” ย้อนไปซัก ๔ - ๕ ปีก่อน ใครๆ ต่างก็กระโดดไปเป็นพ่อค้าแม่ค้าตลาดนัด แต่เมื่อสองสามปีที่ผ่านมาก็เข้าสู่ภาวะซบเซาเนื่องจากมีตลาดนัดมากเกินไป ที่เกิดใหม่ก็ทะยอยปิดตัวหรือไม่ก็ซูบลง (อ่านจากบทความเก่าเรื่อง “เศรษฐศาสตร์ตลาดนัด: จตุคามฯ” นะครับ)

ตลาดนัดนี่แหละครับ สำหรับหมู่บ้านห่างไกลตัวจังหวัดเป็นดัชนี้ที่แท้จริง ตลาดนัดรวมทุกอย่างตั้งแต่ความจำเป็นไปจนถึงความต้องการและส่วนเพิ่มเติม ทุกอย่างหาซื้อได้ที่ตลาดนัด แถมไม่ต้องไปไกล อย่าว่าอะไรเลยครับข้าวเปลือกสำหรับไก่ชนยังมีขายเลย

ด้วยความที่มีของทุกอย่างของตลาดนัดและอยู่ใกล้บ้าน บวกกับทิศทางที่เปลี่ยนไปของการประกอบอาชีพ มันจึงเติมเต็มพอดิบพอดี กับทิศทาง หาตังค์เพื่อซื้อกิน ทิศทางนี้มี “ความพอเพียง” บรรจุอยู่น้อย มันไม่ใช่การ”ทำมาหากิน” แต่มัน”ทำมาซื้อกิน” เน้นหาเงิน เพื่อซื้อส่วนที่เหลือ มันเปลี่ยนเป็นแบบนี้ไปแทบหมดแล้วครับ อย่าอะไรเลยครับแคร่เล็กๆ วางร่มไม้หน้าบ้านยังมีรถเร่ขาย ไม่ต้องทำเอง ทุกคนจึงมีหน้าที่หลักคือ “หาเงิน”

ทีนี้ ปัญหามันก็มาบรรจบที่ว่า ถ้าหาเงินมาซื้อกินไม่ได้ ก็กระทบเป็นลูกโซ่ ส่งปัญหาเป็นทอดๆ ไป นครฝั่งตะวันตกรายได้ผูกติดกับสวนยาง ซึ่งขึ้นกับสองเรื่องหลัก คือ ดินฟ้าอากาศ (เอาง่ายๆ ว่าฝนตกหรือไม่ตก) และราคายาง ประเด็นหลังราคายางมักผูกกับค่าเงิน รัฐบาลนี้ปล่อยค่าเงินแข็ง (และความปัญญาอ่อนในการแก้ปัญหาของไอ้อุ๋ย) ผลก็กระทบกับชาวบ้านเต็มๆ ครับ ราคายางไม่ค่อยจะขึ้นกับปัจจัยอื่นมาก เหมือนเพราะมันกลายเป็นความจำเป็นต้องใช้ชนิดหนึ่งไปแล้ว ไม่เหมือนสมัยคุณชวน ที่เขาเอายางสังเคราะห์จากปิโตรเลียมมาใช้แทนยางธรรมชาติ ราคายางก็ตกเอาๆ  จากนี้ไม่มีใครเอาน้ำมันมาเล่นแบบนั้นอีกแล้ว (ราคาน้ำมันจะสูงขึ้นอีก ไม่เกี่ยวกับว่าพวกลิงขาวจะเข้าสู่หน้าหนาวอย่างเดียวนะครับ แต่เฮดฟันด์กำลังบ่จี๊กับซับไพร์ม ดังนั้นต้องหันมาหากินกับของตายตลาดค้าน้ำมันล่วงหน้าเพื่ออุดช่องว่าง ภาวะขาดทุน)

ระบบเศรษฐกิจบ้านเรามันเปลี่ยนไปหมดแล้วครับ ไม่เกี่ยวกับฟุ้งเฟ้อไม่ฟุ้งเฟ้อ มันเป็นสภาวะ “ขึ้นกับ..” ทั้งนั้นแล้ว ทุกวันนี้คนบ้านนอกที่เขาไม่ใช่ประเภทสิ้นเดือน “ได้เงินแน่-เท่าเดิม” เขามีปัญหา “หาตังค์ไม่ได้เฟ่ย” ไม่มีตังค์ก็ไม่มีปัญญาซื้อ คนขายก็ขายใครละครับทีนี้ ภาวะฝืดๆ แบบนี้เป็นกันทั่ว ไม่ใช่”แค่รู้สึก”อย่างที่หลวงวิจิตรฯ เข้าใจ เพื่อนที่ขายของแถบตะวันนาบ่นอุบ คนไม่ค่อยมีมาเดิน ไม่ค่อยซื้อของ พ่อแม่ผมที่ขายของตามตลาดนัดบ้านนอกก่อนนี้เฟื่องๆ วันละ ๖-๗ พัน เดี๋ยวนี้ ๒ พันก็หรูแล้ว!

ปล. อย่าเชื่อผมมาก ผมไม่ได้เรียนเศรษฐศาสตร์มา ไม่มีตำราลิงขาวจะกางอธิบาย แค่คนเรียนวิทย์ธรรมดาๆ คนนึง ๛

ฯ ขึ้น ๑๑ ค่ำ เดือน ๑๐  ปีกุล นพศก ร.ศ. ๒๒๕

ป้าย: สังคม, บริโภค, เศรษฐกิจ, เรื่องจากบ้าน    หมวด: ทัศนะ, เรื่องเล่า    Print