วัฏฏะ

เช้าตื่นมาพร้อมอากาศชื้นครึ้มฝนที่นอกห้อง รู้ก่อนหลับตานอนว่าในตกหนัก แต่ชั่วครู่ความรู้สึกรับรู้ในสายฝนก็วูบไป รู้ตัวอีกที่กลับเป็นเช้าที่ฉ่ำและครึ้ม เย็นสบาย ลุกขึ้นมองลูกหลานสี่ขาในบ้านและเริ่มต้นวันด้วยรูปแบบเดิม ๆ

เปิดกาต้มน้ำร้อน ล้างหน้าล้างตา เปิดคอม ชงกาแฟรสขม จิบได้ครึ่งแก้วก็วาง พาอ้วนออกไปเดิน

เป็นอีกเช้าที่มืดครึ้มตามธรรมดาของต้นฤดูฝน (เทียม) พื้นดิน ทางเดินและเศษหญ้าเศษใบไม้เปียกแฉะ เมื่อคืนฝนคงตกหนักและทิ้งร่องรอยไว้จนเช้า นึกถึงเสียงสายฝนเมื่อคืน นึกถึงคนกลัวเสียงฟ้าร้อง

เดินตามหลังอ้วนที่ริมคลองน้ำเขียว ลูกปลากำลังผุดหายใจเป็นวงเล็ก ๆ กระจายทั่วทั้งฝืนน้ำ ดูราวกับว่าฝนบาง ๆ กำลังลงเม็ดปรอย ๆ อย่างไรอย่างนั้น

มวนใบจากบ้องใหญ่พ่นควัน เปิดเพลงจากมือถือ “กังหันสวาท” ทำนองเรียบละมุน มองฟ้า มองดอกไม้ และคิดอะไรไปเพลิน ๆ

“กังหันสวาทหมุนเวียนเปลี่ยนไป เพราะใจของคน ชีวิตปวงชนมีวันปะปน วกวนเรื่อยไป ขี้นอยู่ในห้วงหทัย ใจใครไม่คงแน่นอน สั่นคลอนให้ใจ ไหวหวั่น” ..

เวลาอย่างนี้ชวนให้คิดถึงอะไรหลายอย่าง เป็นปกติที่ชีวิตคนเรามีสิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดซ้ำ ๆ เป็น วงจรที่เวลาผ่านไปชั่วระยะเวลาหนึ่งก็เกิดขึ้นครั้งหนึ่ง

ย้อนไปหลายปีก่อน ผมอธิบายกับตัวเองว่าสิ่งเหล่านี้เรียกว่า “วัฏฏสงสาร” ในความหมายที่ต่างไปจากความรับรู้ความเข้าใจของคนอื่น ๆ ที่มองจำกัดกรอบว่า “วัฏฏสงสาร” คือ การเวียนว่ายตายเกิด ผมมองว่าคืออะไรที่เกิดซ้ำ ๆ เป็นวงรอบในชีวิต

ระดับย่อย ในร่างกายเรามีการเกิดดับอย่างต่อเนื่องในแต่ละวัน มีการสร้างเซลล์ใหม่และการตายของเซลล์เก่า เป็นลำดับต่อเนื่อง

ระดัยย่อย ในความคิด-จิตใจ มีการเกิดดับของความคิด อารมณ์ ความรู้สึก วนรอบ ซ้ำ ๆ อย่างนั้น ต่อเนื่องเป็นลำดับ

และบ่อยครั้ง ที่เรื่องราวบางเรื่องราวเกิดซ้ำวนเป็นรอบในชีวิต เหตุการณ์หนึ่งเรื่องหนึ่ง ไม่ได้เกิดและมีแค่ครั้งเดียว แต่เกิดดับอยู่อย่างนั้น อย่างนั้น

สมัยหนึ่ง เมื่อหลายปีก่อน ผมนอนหลับฝันไป พอรู้ตัวตื่นก็จำได้ว่าความฝันอย่างนี้ เราเคยฝันมาก่อนแล้วตอนที่เรายังเด็ก เป็นเนื้อเรื่องอย่างเดียวกันไม่ผิดเพี้ยน

ปีหนึ่งมีกี่ฤดู มีร้อน มีฝน มีหนาว วนซ้ำเป็นวงรอบ เป็นวัฏฏะเช่นนี้ไปทุกปี แต่อาจจะแตกต่างไปบ้างในรายละเอียด

“คนเราไม่มีแน่แท้ เอาแน่อะไรใจคน ย่อมวนเวียนไปจนตาย” ..เช่นนี้แล